• ایران قلم:این همه صدام حسین در “جوار خاک میهن” برایتان بشگن زد، به جایی رسیدید که الان از فرنگ برسید؟    :   " بشکن زدن " که چیزی نیست، اگر ترامپ ، با دست های خودش صدام حسین را از قبر در بیاورد و به همراه ترکی فیصل و جولیانی ...
  • محمد حسین سبحانی: مسعود رجوی در کمای مغزی است    :    حضور مجاهدین خلق در عراق ، چه در اشرف و چه  در لیبرتی ، ظرفی بوده است که توهم اعضا را برای باصطلاح  روشن کردن دوباره موتور ارتش آزادیبخش   دامن ...
  • ایران قلم: سرکار خانم عاصمه جیلانی ! لطفا اشتباه آقای احمد شهید را تکرار نکنید    :   متاسفانه در گذشته آقای احمد شهید از  کانال منابع سازمان مجاهدین تغذیه می شدند، همان های که خود خشونت را تولید می کنند، و خود زندان ، زندانبان و شکنجه گر ...
  • سبحانی: مجاهدین ظرف بی بدیل جغرافیای عراق را جهت استمرار استراتژی خشونت برای همیشه از دست دادند    :   بنابراین جغرافیای عراق ظرف بی بدیلی برای مجاهدین خلق در راستای استمرار استراتژی خشونت و ترور و جنگ مسلحانه بود که مجاهدین خلق با حضور در آلبانی با صدای ...
  • محمد حسین سبحانی:سازمان مجاهدین در “مرداب” یک گام به جلو حرکت کرده است    :   سازمان مجاهدین بعد از سرنگونی صدام حسین باید بها و تاوان سیاسی و تشکیلاتی آغاز مبارزه مسلحانه و خشونت طلبانه را  تمام و کمال می پرداخت، ولی به ...
  • مصاحبه ایران قلم با سبحانی ـ هنوز زخم های خشونت و مبارزه مسلحانه التیام نیافته است    :   البته من قصد نداشتم که شورشیان فارک را با مجاهدین خلق مقایسه کنم، انچه اشاره کردم درس تاریخی است که سازمان مجاهدین می تواند از عمق نفرت و دوری مردم از ...
  • روانشناسی تروریسم؛ مهاجمان انتحاری چگونه فکر می‌کنند؟

    روانشناسی تروریسم شاخه‌ای از روانشناسی سیاسی است که می‌خواهد ترویسم را با روانشناسی درک کند، و به دنبال پاسخ سوالاتی است از این قبیل: گفتمان تروریسم چیست؟ چرا تروریست‌ها چنین می‌اندیشند و چنین می‌کنند؟ چه چیزی باعث روی آوردن به کنش تروریستی می‌شود؟ آیا خصلت یا پیشینه خاص برخی را مستعد عملیات تروریستی می‌کند؟ آیا پدیده تروریسم را فقط با دین می‌توان توضیح داد؟ آیا می‌شود از گرویدن بنیادگرای مستعد به داعش جلوگیری کرد؟ آیا می‌توان از گسترش گروه‌های تروریستی کاست؟ این‌ها برخی از سوالاتی است که روان‌شناسی سیاسی سعی می‌کند به آنها پاسخ دهد.

    روانشناسی تروریسم؛ مهاجمان انتحاری چگونه فکر می‌کنند؟

    روانشناسی تروریسم

    تروریسم، به ویژه نوع انتحاری آن نگرانی و دغدغه انسان معاصر است. نماد آن اکنون گروه داعش است؛ خشن‌ترین و خونریزترین گروهی که اولین نمونه از این گروه‌ها نیست و بی‌شک آخرین آنها نیز باقی نخواهد بود. اما پدیده تروریسم را چگونه می‌توان تحلیل کرد؟ در ذهن فردی که اقدام انتحاری می‌کند چه می‌گذرد؟

    روانشناسی سیاسی

    روانشناسی سیاسی، تلفیقی است از علوم سیاسی و روان شناسی که سعی می‌کند پدیده‌های سیاسی را با سوال‌ها و نظریه‌های روان‌شناختی توضیح دهد. مثلا در روانشناسی انتخابات سعی می‌کنند روشن کنند که افراد چگونه و چرا به حزب یا فردی رأی می‌دهند و آیا می‌توان رفتار انتخاباتی را پیش‌بینی کرد؟ سئوالاتی از این قبیل درحیطه نظری روان شناسی سیاسی قرار می‌گیرند.

    روانشناسی تروریسم

    روانشناسی تروریسم شاخه‌ای از روانشناسی سیاسی است که می‌خواهد ترویسم را با روانشناسی درک کند، و به دنبال پاسخ سوالاتی است از این قبیل: گفتمان تروریسم چیست؟ چرا تروریست‌ها چنین می‌اندیشند و چنین می‌کنند؟ چه چیزی باعث روی آوردن به کنش تروریستی می‌شود؟ آیا خصلت یا پیشینه خاص برخی را مستعد عملیات تروریستی می‌کند؟ آیا پدیده تروریسم را فقط با دین می‌توان توضیح داد؟ آیا می‌شود از گرویدن بنیادگرای مستعد به داعش جلوگیری کرد؟ آیا می‌توان از گسترش گروه‌های تروریستی کاست؟ این‌ها برخی از سوالاتی است که روان‌شناسی سیاسی سعی می‌کند به آنها پاسخ دهد.

    روانشناسی تروریسمحق نشر عکسGETTY IMAGES

    در روان‌شناسی تروریسم دو نوع دیگاه اصلی وجود دارد؛ اوّل تلقی‌های خُلق‌گرا و دوم نگاه موقعیت گرا. مکاتب خُلق گرا، بطور خلاصه چنین می‌اندیشند که برخی انسانها خصلت‌های ویژه‌ای – که معمولا هم غیر قابل تغییر به نظر می‌رسند- دارند که آنها را بسوی اعمال تروریستی سوق می‌دهند. مکاتب موقعیت‌گرا برعکس، اعتقادشان این است که رفتارهای انسان در حوزه سیاسی (از جمله تروریسم ) به دلیل شرایط و وضعیت است، این رفتارها در محیط آموخته و تثبیت می‌شوند.

    نظریه های خُلق‌گرا (dispositionism)

    از معروفترین نظریه های خُلق گرا که مضامینی روانکاوانه دارند و از تعلیمات روانکاوان پیرو زیگموند فروید برگرفته شده، می توان به نظریه محرومیت -پرخاشگری و خودشیفتگی -پرخاشگری اشاره کرد. از روانکاوانی که با گرایش تحلیل سیاسی در این حوزه سخن گفته یا نوشته‌اند، می توان به اریش فروم، ویلهلم رایش و جاستین فرانک اشاره کرد. از دانشمندان علوم سیاسی که در حوزه روانشناسی سیاسی پیشرو بودند هم می‌توان به هارولد لاسول و هانا آرنت اشاره کرد.

    • محرومیت – پرخاشگری (frustration- aggression)

    به زبان بسیار ساده، نظریه محرومیت – پرخاشگری می‌گوید که محرومیت از نیازهای اساسی و زیستی، افراد را به پرخاشگری (از جمله خشونت سیاسی نظیر تروریسم) وا می‌دارد. این نگرش محرومیت را موضوعی ذهنی می‌بیند، فرد ممکن است در ظاهر محروم نباشد، اما خود را در محرومیت ببیند. برطبق این دیدگاه، برخی انسانها خود را قربانی شرایطی ناعادلانه می‌بینند که آنان را از دستیابی به مواهب طبیعی باز داشته و از بسیاری حقوق محروم کرده است.

    روانشناسی تروریسمحق نشر عکسGETTY IMAGES

    بر این اساس، پیکارجویان داعش ممکن است از نظر ناظر بیرونی در شرایط عینی محرومیت عمیق نباشند، اما با حس عمیق و پایدار محرومیت پرورش یافته و دلی انباشته از نفرت از عوامل محرومیت‌شان داشته‌اند.

    با نگاهی کلان به شکل‌گیری داعش و ستیز آنان با نمادها و ارزش‌های دنیای غرب، داعش را می‌توانیم تجلی و تجسم احساس برباد رفتگی انسانهایی ببینیم که به صورتی سیری‌ناپذیر به دنبال انتقام گرفتن از سرکوب‌گر خود یعنی “استعمارگران خارجی” هستند. رفتار انتحاری اعضای داعش نیز نشان‌دهنده همین بربادرفتگی و ناامیدی غایی است.

    • خودشیفتگی- پرخاشگری (narcissism-aggression)

    بیشتر افراد خودشیفتگی را “پسندیدن بیش از اندازه خود” معنا می‌کنند، اما روان شناسان خودشیفتگی را بیشتر به معنی “ناتوانی و عجز در فهم احساسات دیگران بخصوص درد و رنج انسان‌های دیگر” به کار می‌برند.

    با هر دو مفهوم می‌توان انتظار داشت که برای فرد خودشیفته، مفهوم “دیگری” و “خشونت با دیگران” و “رنج دیگران” قابل درک نباشد، دیگران جرثومه‌های پلیدی هستند که باید برای رسیدن به آرمانشهر ذهنی به حیات زیانبار آنان خاتمه داده شود.

    وقتی به برخی آیات و احادیث که ورد زبان افراد داعش است دقیق می‌شویم، می‌بینیم که آنها را برای ارضای حس خودشیفتگی و توجیه تز برتری بر کفار گلچین کرده‌اند:

    “همانا جزای آنان که با خدا و رسولش محاربه می‌کنند و در زمین فتنه و فساد بر پا می‌دارند، این است که کشته شوند یا (سرهایشان) بر دار برود یا دست‌ها و پاهایشان در خلاف جهت یکدیگر بریده شود.” (سورۀ مائده، آیۀ ۳۳)

    “[کفار] را هرجا یافتید به اسارت بگیرید و بکشید و از آنان (برای خود) یار و دوست انتخاب نکنید.” (سورۀ نسا، آیۀ ۸۹).

    تئوری خودشیفتگی -پرخاشگری در تعالیم روانکاوان اولیه و نیز نسل دوم روانکاوان نظریه‌ای جذاب برای تبیین خشونت سیاسی (از جمله تروریسم) بود، اما با ظهور و گسترش تروریست‌ها انتحاری، از جاذبه این دیدگاه بشدت کاسته شد؛ چرا که فرد خودشیفته برای نابود کردن “دیگری” باید عزیزترین دارایی دنیا یعنی “خود” را نابود کند، این با نفس و روح خودشیفتگی بشدت مغایر و معارض به نظر می‌رسد.

    با این حال طرفداران این نظریه استدلال می‌کنند که خودشیفتگی در تروریست‌های انتحاری چنان بر مفاهیمی فرامادی متمرکز و مایه اشتغال ذهنی آنها شده که حتی تضاد این مفاهیم با جسم فانی خود را نادیده می‌گیرد.

    نظریه‌های موقعیت‌گرا (Situationism)

    تروریسمحق نشر عکسGETTY IMAGES

    بر خلاف تصور رایج، اولین تروریست‌های انتحاری در جهان معاصر، دیندار یا مسلمان نبودند. اولین حملات تروریستی انتحاری با تاکتیک انفجار را ببرهای تامیل؛ شبه نظامیان مارکسیست سریلانکا برای مبارزه با اشغالگران فرانسوی انجام دادند. برای ببرهای تامیل به هیج وجه دغدغه سعادت اخروی -مثل ادیان ابراهیمی- مطرح نبود، بلکه مسئله‌شان “خاک “بود؛ پاسخ اشغال و تجاوز به مام میهن باید چنان هولناک باشد که نفس وجود هر فرد بومی برای بیگانگان، علامت خطر و مرگ تلقی شود.

    این تنها خاک نیست که موقعیت‌گرایان از آن بعنوان عامل تسریع و تحقق تروریسم (اعم از تروریسم انتحاری) یاد می‌کنند. آنها عواملی دیگری را هم در همین رده قرار می‌دهند:

    • ایدئولوژی‌های افراطی (مذهبی یا غیر مذهبی)
    • هژمونی (سلطه) و نابرابری قدرت
    • حضور بازیگران قدرتمند خارجی که از دولت های نامشروع یا با مشروعیت کم حمایت می‌کنند
    • تبعیض‌های قومی و مذهبی
    • بی‌عدالتی اجتماعی

    آنچه که نظریه‌های موقعیت‌گرا بدنبال تبیین آن هستند، علت یا عواملی است که واکنش تروریستی (اعم از تروریسم انتحاری) را برمی‌انگیزند. این دیدگاه در وجود انسان‌ها بدنبال خصیصه‌هایی نمی‌گردد که احیانا آنان را مستعد تروریست شدن می‌کند، بلکه رویدادهای اجتماعی و سیاسی (اعم از اخیر یا قبلی) را در ظهور و دوام کنش تروریستی مقصر می‌بینند.

    تروریسم؛ پدیده‌ای چند عاملی

    نه تنها در روانشناسی سیاسی، بلکه در علم روان شناسی بطور کلی کمتر علاقه‌ای به تبیین یک جانبه رفتار انسان دیده می‌شود و از تعداد نظریه پردازانی که رفتار انسان (مخصوصا در حوزه‌های اجتماعی سیاسی) را بر اساس یک یا چند عامل خلقی تفسیر کنند، روز بروز کاسته می شود. در مقابل، این گرایش تقویت شده که هر پدیده‌ای، بصورت انحصاری بررسی شود. مثلا در روان‌شناسی نژادپرستی و عدم مدارای سیاسی، ممکن است عوامل خُلقی بیشتر از عوامل موقعیتی در بروز رفتارهای نژادپرستانه دخیل دانسته شود اما در حوزه روابط بین‌الملل، روانشناسان بنا به تجارب قبلی، به عوامل موقعیتی بیشتر از عوامل خلقی بها می‌دهند.

    اکنون در روان شناسی تروریسم -با وجود چربش نسبی عوامل موقعیتی به عوامل خلقی- گرایش غالب این است که در عملیات تروریستی نیروهای موقعیتی صرفا بعنوان پیش شرط لازم -نه کافی- برای ایجاد کنش تروریستی محسوب می‌شوند. این عوامل موقعیتی باید با برخی از خُلقیات در تعامل قرار بگیرند تا زمینه تروریسم فراهم ‌شود.

    با این حال هنوز راز بروز و ظهور تروریسم بطور کامل گشوده نشده و تحلیل روان شناختی تروریسم هنوز در پرده ابهام است. یکی از دلایلی که به ابهام این شاخه از معرفت می‌افزاید این است که بر خلاف زیر شاخه‌های دیگر همانند روانشناسی انتخابات یا روانشناسی نژاد پرستی، تحقیق میدانی تقریبا ناممکن است یا با دشواری و مرارت صورت می‌گیرد.

    مطالب مرتبط :

    دو قرن سکوت

    عبدالحسین زرین‌کوب در سال ۱۳۰۱ در بروجرد زاده شد و در خانواده بسیار باورمندی رشد کرد. تا کلاس ۱۱ را در زادگاهش خواند و همزمان با پافشاری پدرش فقه و تفسیر قرآن و ادبیات عرب آموخت. ۱۶ ساله بود که به تهران رفت و با اینکه رشته‌اش ادبی نبود با رتبه ممتاز دیپلم ادبی گرفت و در دانشکده حقوق نام‌نویسی کرد ولی باز با پافشاری پدرش به زادگاهش ... مطلب کامل

    پرویز حیدرزاده: توطئه شکست خورده فرقه مجاهدین خلق

    در همین راستا بود ک باصرف مبالغ هنگفت و کمک لابی هاش در آلبانی تلاش داشت دولت و پلیس این کشور برخلاف تمایل این دولت را وادار و مجبور کند که آقای احسان بیدی رابعد تحمل بی دلیل یکسال زندان سر به نیست ویا حداقل به شکل فجیعی اخراج کند و بقول خودش از شر آقای بیدی خلاص شود اما با هشیاری دوستان و مقامات آلبانی که با ... مطلب کامل

    پرویز حیدرزاده: توطئه شکست خورده فرقه مجاهدین خلق

    از جمله برنامه‌های ناپلئون، ساخت «آسیاب بادی» است که قرار است برای بهبود کیفیت زندگی حیوانات ساخته شود. نقشه اولیه این آسیاب توسط اِسنوبال طرح‌ریزی شده بوده و در ابتدا ناپلئون به مخالفت با آن برمی‌خیزد ولی بعدتر با بیرون راندن اِسنوبال، ایده ساخت آن را دوباره پی می‌گیرد اما به دلیل بی‌کفایتی ناپلئون، ساخت آن به شکل مطلوبی پیش نمی‌رود. در پایان، ساخته شدن این ... مطلب کامل

    پرویز حیدرزاده: توطئه شکست خورده فرقه مجاهدین خلق

    بله این خط اخر فرقه مجاهدین خلق بود که به خیال خودش ما را اینطوری سر به نیست  کند که شکر خدا نتونستند کاری بکنند . بله این خط اخر فرقه مجاهدین خلق بود که به خیال خودش ما را اینطوری سر به نیست  کند که شکر خدا نتونستند کاری بکنند .وبعد از این ,این مار زخمی شده به این سادگی دست بردار نیست وحتما باید زهرش ... مطلب کامل

    پرویز حیدرزاده: توطئه شکست خورده فرقه مجاهدین خلق

    اما این که در کمسیون پوشالی خودتان اطلاعیه صادر میکنید باید بگویم تناقضات داخل ان که من دیده ام کم نیست پس بهتر است از ستاد سیاسی خودت بخواهی که یک بار دیگر اطلاعیه خودتان را مروز بکند واز اینجا به شما میگویم اجازه نمیدهم هر غلطی میخواهید در رابطه با خانوده من بکنید و بگوید دست از سرتان برنمیدارم حتی اگر باشدرودر با شما بایستم و در ... مطلب کامل

    «مزرعه حیوانات» هنوز تعطیل نشده است

    چه بسیار فعالان سیاسی دنیا که مردم و جوانان را به خواندن این کتاب تشویق می‌کنند چرا که سمبولیسم شکل‌گرفته در آن فقط حکایت لنین و استالین و تروتسکی نیست و مابه‌ازای ماجراهای آن در بیشتر حکومت‌های تمامیت‌خواه و توتالیتر، واو به واو، تکرار می‌شود؛ داستانِ انگیزش به بهانه «خوابی» که میجر پیر برای حیوانات و مزرعه دیده، گرسنگی (فقر) و خشم ... مطلب کامل

    پیروزی اعضای نجات یافته از مجاهدین خلق در آلبانی بر فرقه رجوی و بازگشت احسان بیدی به تیرانا ـ آلبانی

    صبح روزی که همه منتظر آزاد شدن احسان بودند(«پنجشنبه 23 مرداد مصادف با 13 اوت») پلیس به او گفته بود که آماده باش که می خواهیم تورا آزاد کنیم! وقتی که خواسته بودند که اورا سوار کنند اواصرار کرده بود که دوستان من می آیند و باید وسایلم را هم آماده کنم که ببرم وقتی که پلیس فهمیده بود گفته بود قبول وسایل را بیاور ولی ما ترا ... مطلب کامل

    پیروزی اعضای نجات یافته از مجاهدین خلق در آلبانی بر فرقه رجوی و بازگشت احسان بیدی به تیرانا ـ آلبانی

    روشن است که مقامات آلبانیایی دخیل در بازداشت و آواره کردن آقای بیدی در مرز یونان سناریوی فرقه مجاهدین خلق در آلبانی را اجرا کرده اند ، چرا که وحشت رجوی از حضور اعضای نجات یافته از فرقه مجاهدین خلق در آلبانی دلایل روشن و مشخصی دارد که با بود و نبود تشکیلات مافیایی این فرقه مافیایی در آلبانی پیوند خورده است. اعضای نجات یافته از مجاهدین خلق ... مطلب کامل

    پیروزی اعضای نجات یافته از مجاهدین خلق در آلبانی بر فرقه رجوی و بازگشت احسان بیدی به تیرانا ـ آلبانی

    اواخر فیلم، یک قطار کوچک همراه با یک واگن را نشان می دهد که از خیل مسافران زیاد تنها چهار تن از دست زامبی های خونخوار نجات یافته و به سمت مقصد در حرکتند. این جا نیز مرد خبیث و خودشیفته که تا این زمان تعدادی و از جمله راننده قطار را قربانی زنده ماندن خود کرده بود به ویروس آلوده شده و قرار بود تا آخرین ... مطلب کامل

    پیروزی اعضای نجات یافته از مجاهدین خلق در آلبانی بر فرقه رجوی و بازگشت احسان بیدی به تیرانا ـ آلبانی

     بعد ار چند دقیقه تلویزیون را روشن کردند .(در حالی که همه در ابهام بودند )صحنه تا آنجایی بخاطردارم مسعود ومریم روی سن ایستاده بودند ومریم با آرم سازمان ومسعود با پوشه یا کاغذی در دست وبقیه فرماندهان در یک سالن روی صندلی نشسته بودند .که ناگهان مسعود شروع به خواندن متنی کرد که در دستش بود .موضوع این بود که طوری که سرکرده فرقه خواند از ... مطلب کامل

    نوشتن دیدگاه

    شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

    سایت ایران قلم از انتشار مطالب و مقالاتی که در آن کلمات توهین آمیز استفاده شده، معذور است.

    مسئولیت مطالب درج شده بر عهده نویسندگان می باشد

    تمام حقوق این سایت برای © 2020 ايران قلم. محفوظ است.